Istotnym problemem dla Kościoła fr. były w poł. XII w. rozwijające się gł. na pd. kraju ruchy katarów i waldensów; początkowo Kościół próbował nawracać heretyków pokojowo (działalność dominikanów), następnie doprowadził do krucjat rycerstwa z północnej F., trwających do XIII w.; na przeł. XII i XIII w. heretyckie ruchy lud. doprowadziły do powstania inkwizycji. Umocnienie się dyn. Kapetyngów pozwoliło królom fr. podjąć walkę z najpotężniejszymi wasalami; Kapetyngowie udoskonalili zarządzanie dobrami Korony, dając początek nowoczesnej administracji i warstwie król. urzędników; sądownictwo feudalne zostało zastąpione przez parlamenty, wzrosło także polit. znaczenie mieszczaństwa, którym obsadzano najważniejsze urzędy. Tradycyjne zjazdy wasali król. przekształcono w Stany Generalne (1302), w których obok duchowieństwa i szlachty, zasiadali przedstawiciele tzw. stanu trzeciego, w praktyce — delegaci miast. W XIII w. nastąpiło stopniowe uzależnienie Stolicy Apostolskiej od F. (papieżami byli w tym czasie gł. Francuzi).