Kres przynależności F. do państwa szwedzkiego położyła wojna szwedzko-ros. 1808–09; na mocy pokoju we Fredrikshamn (fińskie Hamina) 1809 Szwecja zrzekła się na rzecz Rosji całej F. z W. Alandzkimi. Wielkie Księstwo Finlandii zostało związane unią personalną z Cesarstwem Ros., faktycznie stając się jego autonomiczną częścią; zachowało m.in. odrębny system administracji, a także religię luterańską (28 III 1809 car Aleksander I Romanow wziął udział w nabożeństwie w katedrze luterańskiej, podkreślając tym zachowanie dawnej pozycji luteranizmu); wśród przedstawicieli duchowieństwa fińskiego dominowała ugodowa postawa wobec władz ros. (bp J. Tengström). W latach 30. i 40. w Kościele fińskim ujawniły się ruchy przebudzeniowe, znajdujące się pod silnym wpływem ang. literatury rel. i niem. pietyzmu; najsłynniejszym przywódcą „przebudzonych” był P. Ruotsalaine. W poł. XIX w. podjęto próby reformy Kościoła fińskiego: w latach 40. teolog bp. F.L. Schauman oprac. nowy projekt prawa kośc., akcentujący samodzielność Kościoła i jego niezależność od państwa; liberalna ustawa z 1867 rozszerzyła wpływ świeckich wyznawców oraz zgromadzeń parafialnych na działalność Kościoła.