W 629 zachodnią G. zdobyło Bizancjum; 645 wschodnią G. zajęli Arabowie (okupacja trwała do końca IX w.). Szczególny rozwój Kościoła gruzińskiego nastąpił w XI i XII w. za panowania dyn. Bagratydów, zwł. króla Dawida III (1089–1125) i królowej Tamary (1184–1213). Ważną rolę w życiu kult. i rel. kraju odegrały zał. w XII w. akademie klasztorne w Gelati, Ikalto i Szio-Mgwime. Najazdy Mongołów (XIII w.) i Tamerlana (XV w.) przyczyniły się w 2. poł. XV w. do rozpadu państwa na 3 królestwa (Kartlia, Kachetia, Imeretia) i 5 księstw, które z czasem popadły w zależność od Turcji i Persji. W 1390 w wyniku postępującego podziału polit. na ziemiach G. uformowały się 2 niezależne katolikosaty. W okupowanej przez Turcję (XV w.), a następnie Persję (XVII w.) G. rozpoczęły się masowe prześladowania chrześcijan, nastąpił upadek życia rel., a część społeczeństwa przyjęła islam. W 1801 car Aleksander I Romanow przyłączył wschodnią G. do Rosji; 1810 Rosjanie opanowali także G. zachodnią. W 1811 zniesiono autokefalię Kościoła gruzińskiego i utworzono egzarchat (egzarchami byli wyłącznie Rosjanie), zredukowano liczbę biskupstw do 4 i podjęto na dużą skalę rusyfikację, do liturgii zaś wprowadzono język staro-cerkiewno-słowiański.