Aby pozostać królem F., Henryk IV przyjął katolicyzm (1593), gwarantując jednakże hugenotom (ponad 1 mln) niemal całkowite równouprawnienie rel. (edykt nantejski 1598). Równolegle z rozgrywającym się w 2. poł. XVI w. ostrym konfliktem rel., w łonie Kościoła katol. rozpoczął się ruch odnowy zainicjowany przez SobórTrydencki ; intensywną działalność podjęli sprowadzeni 1549 jezuici, a następnie także kapucyni; w wyniku sporów doktrynalnych z kalwinami rozwijała się teol. literatura polemiczna, nastąpił wzrost pobożności. Osłabioną przejściowo po śmierci Henryka IV (1610) władzę centr. umocnił kard. A.J. Richelieu, pełniący 1624–42 stanowisko pierwszego ministra; zwalczał on zdecydowanie opozycję arystokratów i hugenotów (po zdobyciu 1628 twierdzy La Rochelle, przyznanej hugenotom edyktem nantejskim, pozbawił ich przywilejów polit. i wojsk., zachował jednak swobody wyznaniowe). Kościół katol. we F. odzyskał swoją silną pozycję: nastąpił dynamiczny rozwój życia rel. (m.in. powstanie nowych zgromadzeń zakonnych), zreformowane opactwa stały się aktywnymi ośrodkami życia rel., ukształtowała się nowa formacja duchowieństwa, o wyższym poziomie intelektualnym, lepiej przygotowana do nowych zadań w Kościele potrydenckim.