Ważnym wydarzeniem w dziejach Kościoła fr. było założenie w X w. opactwa benedyktyńskiego w Cluny, które zapoczątkowało reformę życia zakonnego (kluniacka reforma); działalność ośrodka w Cluny stworzyła także sprzyjające warunki do przyjęcia w XI w. gregoriańskiej reformy. W 1107 król Filip I zgodził się na wolne wybory biskupów, w zamian za prawo wskazywania kandydata do biskupstwa, nowo wybrany biskup zaś składał monarsze przysięgę wierności. W XI–XII w. nastąpił rozkwit życia rel. i kultury chrześc. we F.; powstały m.in. zakony kartuzów (1084, Chartreuse k. Grenoble), cystersów (1098, Cîteaux), premonstratensów (norbertanie, 1120 Prémontré), propagujące nową formę życia monastycznego, polegającą m.in. na kontemplacji, życiu w odosobnieniu i ascezie; ważną rolę odgrywały dynamicznie rozwijające się bractwa i stowarzyszenia religijne. Koncepcja „pokoju bożego” (treuga Dei), której zasady oprac. m.in. św. Odilon (opat Cluny 994–1049), przyczyniła się do ograniczenia walk wewn. we F. Od XI w. działały w Paryżu słynne szkoły: katedralne Notre Dame i klasztorne Św. Wiktora (wiktoryni) oraz Św. Genowefy, w XII w. ukształtował się Uniwersytet Paryski (Sorbona), stając się największą uczelnią średniow. Europy.