Od 1923 Prawosł. Kościół Finlandii znalazł się pod protektoratem patriarchatu Konstantynopola. Podczas wojny 1939–40 pomiędzy F. i ZSRR Kościół prawosł. poniósł dotkliwe straty (utracił ponad 90% dóbr); ewakuowano klasztory, które znalazły się na obszarach zajętych przez ZSRR; klasztor Valamo został na nowo ufundowany w Heinävesi w środkowej F. jako Nowe Valamo (obecnie Prawosł. Kościół Finlandii wspiera odbudowę pierwotnego klasztoru Valamo w Rosji). W 1957 patriarchat Moskwy uznał autonomię Prawosł. Kościoła Finlandii, zależnego od patriarchatu ekumenicznego. W średniowieczu, pod wpływem sztuki gotlandzkiej i północnoniem., rozwinęła się na terenie F. architektura sakralna; z tego czasu pochodzą m.in. katedra w Turku (XIII–XV w.) oraz typowe dla sztuki F. wiejskie kościółki z kamienia, z polichromią w typie lud. o motywach roślinnych i figuralnych (Hattula, XIV w.; Sauvo, XV w.; Lohja, XVI w.). W XVII i XVIII w. wykształcił się charakterystyczny dla sztuki F. typ drewnianego kościoła wiejskiego na planie centr. z osobną dzwonnicą (Kempele i Tornio, XVII w.; Kauhava i Valkeala, XVIII w.).